Westerplatte
Westerplatte – uformowany w latach 1845–1847półwysep (wcześniej wyspa) w Gdańsku, przy ujściu Martwej Wisły do Zatoki Gdańskiej.
W latach 1926–1939 eksklawa Rzeczypospolitej Polskiej wewnątrz terytorium Wolnego Miasta Gdańska, symbol wybuchu II wojny światowej. W okresie międzywojennym na terenie Westerplatte funkcjonowała Wojskowa Składnica Tranzytowa , której obrona we wrześniu 1939 stała się symbolicznym początkiem II wojny światowej oraz polskiego oporu przeciw agresji III Rzeszy. Miejsca związane z polem bitwy o Westerplatte zostały wpisane 1 września 2003 na listę Pomników historii.7 grudnia 1925 Liga Narodów przyznała Polsce prawo do utrzymania straży wojskowej na Westerplatte. Już 18 stycznia 1926 o godz. 14.00 przybył na trałowcu ORP Mewa pierwszy oddział i rozpoczął pełnienie służby wartowniczejna Wojskowej Składnicy Tranzytowej.

zdj.01_

zdj.02_autor zdjęcia:henkosz

zdj.03_autor zdjęcia i opis:henkosz

zdj.04_autor zdjęcia:henkosz

zdj.05_autor zdjęcia:henkosz

Budynek trzykondygnacyjny (suterena ,wysoki parter i piętro) w kształcie litery T,zwróconej w kierunku Kanału Portowego.Taki kształt budynku sprawiały,że przed wejściem powstał placyk osłonięty przed obserwacją z budynków w Nowym Porcie. Budynek miał już centralne ogrzewanie,przestronne łazienki , solidnie umeblowany z szafkami dla żołnierzy, izbą chorych oraz radiostacją.
Obecny stan budynku jest skutkiem zniszczeń wojennych i powojennych dewastacji, miedzy innymi detonowania we wnętrzu niewypałów i niewybuchów. Północne skrzydło koszar zostało ostatecznie rozebrane w latach sześćdziesiątych , w czasie budowy promenady do kopca i pomnika.
zdj.06_autor zdjęcia i opis:henkosz
zdj.07_autor zdjęcia i opis:henkosz
zdj.08_autor zdjęcia:henkosz
zdj.09_autor zdjęcia i opis:henkosz

zdj.10_autor zdjęcia:henkosz

zdj.11_autor zdjęcia:henkosz

zdj.12_autor zdjęcia:henkosz

zdj.13_autor zdjęcia:henkosz

zdj.14_autor zdjęcia i opis:henkosz

zdj.15_autor zdjęcia Marta

zdj.16_autor zdjęcia:henkosz

zdj.17_autor zdjęcia:henkosz
.jpg)
Decyzję o tym, by na Westerplatte wznieść monument upamiętniający wydarzenia z 1 września 1939 roku, podjęto na początku lat 60. Jednak pomnik był już tam wcześniej: tuż po wojnie z inicjatywy samych żołnierzy w miejscu zniszczonej wartowni nr 5 urządzono symboliczny cmentarz z tablicą upamiętniającą nazwiska poległych. Kiedy na początku lat 60. rozpoczęły się prace modernizacyjne w Porcie Gdańskim (m.in. poszerzono kanał portowy i rozbudowano system nabrzeży), uznano, że przy tej okazji warto to ważne w dziejach Polski miejsce wyróżnić w bardziej znaczący sposób.
...W 1963 roku odbył się konkurs na projekt pomnika upamiętniającego polskich żołnierzy broniących Westerplatte. Wybrano wizję architekta Adama Haupta
Upamiętniający sześciodniową obronę półwyspu Westerplatte pomnik, to rozległy teren stanowiący niegdyś obszar wojskowy; w latach 20. istniała tu Wojskowa Składnica Tranzytowa
Głównym elementem kompozycji krajobrazu dawnego pola bitwy na Westerplatte jest monumentalna rzeźba ustawiona na kopcu o średnicy 20 i wysokości 22 metrów. Kopiec ten projektanci usypali z ziemi wydobytej podczas poszerzania kanału portowego. To podwyższenie terenu stało się centrum kompozycji pomnikowej: na jego szczycie stanęła monumentalna rzeźba, wysoka na 25 metrów i złożona z 236 granitowych bloków. Jej nieregularny kształt miał w zamyśle projektantów nasuwać skojarzenia z wbitym w ziemię wyszczerbionym bagnetem.
Lapidarna, a zarazem wyrazista forma tej kamiennej konstrukcji odpowiada ówczesnemu rozumieniu sztuki pomnikowej: w drugiej połowie XX wieku znacznie wyżej ceniono operowanie znakiem ukrytym w abstrakcyjnej formie, zmuszającym do namysłu symbolem, nie zaś dosłownym i realistycznym wizerunkiem. Na ścianach granitowych bloków gdańskiego pomnika wyrzeźbiono: sylwetki żołnierza i marynarza, hasło "Chwała wyzwolicielom" oraz nawy lokalizacji ważnych bitew. Choć pierwotnie miały się tu znaleźć miejsca ważnych potyczek na Wybrzeżu (wszak to Pomnik Obrońców Wybrzeża), ostatecznie – z powodów politycznych i propagandowych – w kamieniu wykuto nazwy pól bitewnych niewiążących się z treścią monumentu (np. Lenino). Z powodu niekonsekwentnie dobranych napisów całe założenie pomnikowe bywa dziś krytykowane. Nie można jednak oceniać tej kompozycji tylko poprzez wymienione nazwy miejscowości. Pole bitwy na Westerplatte i Pomnik Obrońców Wybrzeża należy do grupy udanych, ciekawych, przemyślanych założeń pomnikowych, w których w wyjątkowy sposób polscy artyści łączyli architekturę, krajobraz i rzeźbę....>>>
zdj.18_autor zdjęcia i opis:henkosz
zdj.19_autor zdjęcia:henkosz
zdj.20_autor zdjęcia:henkosz

zdj.21_autor zdjęcia:henkosz

zdj.22_autor zdjęcia:henkosz

Martwa Wisła,Nabrzeże Ziółkowskiego,po prawej stronie zdjęcia widać "latarnię morską" i kapitanat portu...>>>
zdj.23_autor zdjęcia i opis:henkosz

zdj.24_autor zdjęcia:henkosz
zdj.25_autor zdjęcia:henkosz

zdj.26_autor zdjęcia:henkosz
zdj.27_autor zdjęcia i opis:henkosz
zdj.28_autor zdjęcia i opis:henkosz
zdj.29_autor zdjęcia:henkosz
zdj.30_autor zdjęcia i opis:henkosz
.jpg)
zdj.31_autor zdjęcia i opis:henkosz

zdj.32_autor zdjęcia i opis:henkosz
Pomysłodawcą utworzenia cmentarzyka poległych na Westerplatte był zastępca komendanta Składnicy kpt.Franciszek Dąbrowski
Cmentarz usytuowano w miejscu,gdzie poległa największa liczba obrońców- na ruinach wartowi nr.5.
Projekt pierwszego cmentarzyka sporządził inżynier Stefan Jelnicki, zaś jego budowy podjął się Aleksander Kisielewicz.
Umieszczono tam tablicę z niepełną listą poległych oraz żelbetowy krzyż.Granice wytyczały niewielkie słupki połączone łańcuchem. Ceremonia otwarcia odbyła się 29 lipca 1946 r. z udziałem wysokiej rangi wojskowych. W 1957 r. pierwotną tablicę zastąpiono nową, zawierającą kompletną listę nazwisk obrońców. W 1962 r. władze usunęły krzyż zastępując go radzieckim czołgiem T-34. Weterani przenieśli krzyż na cmentarz w Nowym Porcie. W 1971 r. sprowadzono tu urnę z prochami majora Henryka Sucharskiego
Henryk Sucharski
Ur. 12 listopada 1898 w Gręboszowie, zm. 30 sierpnia 1946 r. w Neapolu. Polski dowódca wojskowy, major Wojska Polskiego, komendant Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte.
Pochodził z rodziny chłopskiej. Miał troje rodzeństwa. Uczył się w II Cesarsko-Królewskim Gimnazjum w Tarnowie, jednak edukacji nie zakończył, gdyż w 1914 roku wybuchła I wojna światowa. Starał się kontynuować naukę w czasie działań zbrojnych. 17 listopada 1917 r. zdał tzw. maturę wojenną.
Rok później ukończył Rezerwową Szkołę Oficerską w Opatowie i jako kadet-aspirant, został wcielony do 9. kompanii 32. Pułku Strzelców we Włoszech. Podczas I wojny światowej walczył na froncie włoskim. W 1919 r., po powrocie do rodzinnej miejscowości, wstąpił do Wojska Polskiego. Swoją karierę w szeregach polskiej armii rozpoczął 7 lutego w 16. pułku piechoty w Tarnowie. W marcu został przeniesiony na front czeski do Cieszyna. W czerwcu został awansowany do stopnia kaprala.
Podczas wojny polsko-bolszewickiej, pod koniec października 1919 r. został przeniesiony na front litewsko-białoruski, gdzie we wrześniu został podchorążym, a w styczniu 1920 r. otrzymał awans na podporucznika i został mianowany dowódcą kompanii w batalionie szturmowym 6. Dywizji Piechoty. Za osobistą odwagę w obliczu wroga i wykazanie inicjatywy w dowodzeniu w bitwie pod Połonicą-Bogdanówką, 30 sierpnia 1920 r. został przedstawiony do odznaczenia Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Ponadto za męstwo na polu chwały otrzymał Krzyż Walecznych. Pod koniec 1921 r. został przyjęty do zawodowej służby wojskowej, podczas której awansował kolejno: w 1922 r. na stopień porucznika, w 1928 r. kapitana i w 1938 r. majora.
3 grudnia 1938 r., z rozkazu szefa Biura Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych, został przeniesiony na stanowisko komendanta Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. W czasie obrony major, świadom, że Westerplatte nie otrzyma żadnej obrony i wobec pogarszającego się stanu rannych, skłaniał się ku poddaniu Składnicy, jednakże wobec sprzeciwu oficerów walki kontynuowano. Rankiem 7 września, po zniszczeniu Wartowni Nr 2, wydał rozkaz kapitulacji. Z powierzonych jego dowództwu ponad 200 żołnierzy zginęło kilkunastu.
Wraz z innymi oficerami został odwieziony do Hotelu Centralnego w Gdańsku. Następnie był przetrzymywany kolejno w obozach Stablack, Reisenburg (Prabuty), w Oflagu IV A Hohenstein, Oflagu II B Arnswalde (Choszczno), Oflagu II D Gross-Born (Borne Sulinowo – Kłomino).
Po uwolnieniu, w lipcu 1945 r. przedostał się do dowództwa II Korpusu Polskiego we Włoszech. W styczniu 1946 r. został przyjęty do służby wojskowej z przydziałem na dowódcę 6. Batalionu Strzelców Karpackich. Od 19 sierpnia przebywał w brytyjskim szpitalu wojskowym w Neapolu, gdzie zmarł 30 sierpnia 1946 r. na zapalenie otrzewnej. Został pochowany 1 września na Polskim Cmentarzu Wojskowym w Casamassima w prowincji Bari we Włoszech.
21 sierpnia 1971 r. szczątki majora Henryka Sucharskiego zostały ekshumowane i przewiezione do Polski. 1 września 1971 r. urnę z prochami udekorowano Krzyżem Komandorskim Orderu Wojennego Virtuti Militari i złożono na Westerplatte.
na zdjęiu powyżej :Generał Friedrich Georg Eberhardt ,przyjmujący kapitulację Polaków ,od mjr.Henryka Sucharskiego.

Dzięki zastosowaniu specjalnych lawet pod karabiny można było prowadzić ogień nie tylko z użyciem celownika karabinowego, ale również przy ograniczonej widoczności lub nawet w przypadku jej całkowitego braku. Dzięki temu można było ostrzeliwać określone sektory, używając jedynie przyrządów określających kierunek oraz wysokość ostrzału. Pomocne w tym względzie miały być także maskownice z naniesionymi charakterystycznymi punktami krajobrazu, które były widoczne z danych pozycji strzeleckich. Dzięki analogiom dostrzeganym przy innych obiektach można względnie odtworzyć wyposażenie niezbędne do prowadzenia walki w dolnych kondygnacjach każdej z wartowni. W ich skład wchodziły: rury wentylacyjne i układ chłodzący karabiny maszynowe. Dodatkowo do podniesienia komfortu obsłudze w izbach bojowych montowano oświetlenie elektryczne oraz system do komunikowania się z górną kondygnacją. Komunikacja ta była niezbędna w trakcie prowadzonej obrony, gdyż to obserwatorzy z górnej kondygnacji przekazywali obsłudze broni maszynowej z przyziemia informacje dotyczące prowadzenia ognia i eliminowania ewentualnych niebezpieczeństw.
zdj.34_autor zdjęcia henkosz
Zdjęcia ze zbiorów Muzeum II Wojny Światowej
Major Sucharski podczas rozmów po złożeniu kapitulacji. Ze zbiorów Muzeum II Wojny Światowej.
Obrońcy składnicy po poddaniu eskortowani przez żołnierzy niemieckich. Ze zbiorów Muzeum II Wojny Światowej.
Obrońcy składnicy po poddaniu eskortowani przez żołnierzy niemieckich. Ze zbiorów Muzeum II Wojny Światowej.
Od lewej: por. S. Grodecki, kpt. M. Słaby, kpt. F. Dąbrowski, podpor. Z. Kręgielski. Ze zbiorów Muzeum II Wojny Światowej.
Obrońcy składnicy po poddaniu eskortowani przez żołnierzy niemieckich. Ze zbiorów Muzeum II Wojny Światowej.
Obrońcy składnicy po poddaniu eskortowani przez żołnierzy niemieckich. Ze zbiorów Muzeum II Wojny Światowej.
Ze zbiorów Muzeum II Wojny Światowej.
Napis na zjęciu:Szlezwik-Holsztyn puścił przystojniaka Polaka na skarpetkach
Niemiecka flaga wetknięta na Westerplatte. Ze zbiorów Muzeum II Wojny Światowej.
Sytuacja obrońców Składnicy była bardzo trudna. W systemie obrony nie funkcjonowały już Wartownie nr 2 i 5, Wartownie nr 1 i 4 były uszkodzone, przybywało rannych, a stan tych, którzy zostali ranieni wcześniej był rozpaczliwy. Brakowało wody, lekarstw, środków opatrunkowych, kurczyły się zapasy żywności. Major Sucharski podjął decyzję o kapitulacji, ok. godz. 10.15 w oknie budynku koszar została wywieszona biała flaga. Część załogi Westerplatte zgromadziła się przed koszarami na ostatniej zbiórce, a następnie ruszyła do niewoli.
Wszystkich zdolnych do marszu polskich żołnierzy odprowadzono pod eskortą w okolice Mewiego Szańca, gdzie zostali poddani rewizji i spisano ich dane. Ranni zostali odwiezieni przez Niemców do gdańskich szpitali. Dowództwo niemieckie obawiając się, że poszczególne obiekty i teren Składnicy zostały przez obrońców zaminowane, zażądało od Polaków osobistego ich przekazania. Później oficerów polskich przewieziono do Hotelu Centralnego zaś podoficerów i szeregowych do tymczasowego więzienia w fortach Biskupiej Górki. Oficerowie zostali 10 września odwiezieni do oflagów, a reszta załogi trafiła 12 września do stalagów.
Straty
W czasie bohaterskiej obrony Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte poległo 15 polskich żołnierzy, rannych zostało 26, choć niewykluczone, że było ich więcej. Liczbę zabitych po stronie niemieckiej szacuje się na 50 żołnierzy, rannych określa się na 121. Jednakże i w tym przypadku są to dane niepotwierdzone.
"Wartownia nr 2 była zburzona, a załoga przysypana gruzami, częściowo ranna, wygrzebała się z ruin po walce.(…) Wartownia nr 1 przechylona na bok, jak krzywo postawione pudełko zapałek. Wartownia nr 4 również silnie uszkodzona. Amunicja na wyczerpaniu. Ranni, z braku najniezbędniejszych środków leczniczych, bez należytej opieki. Zupełna bierność i bezsilność wobec coraz to silniejszego ognia artylerii i moździerzy, na który nie było od 5 dni czym odpowiadać.
W tych warunkach i wobec znanego mi częściowo położenia w kraju zdecydowałem się na kapitulację. O decyzji zawiadomiłem oficerów i szeregowych. Poleciłem wywiesić białą flagę, w następstwie czego ogień ze strony nieprzyjaciela po pewnym czasie ustał."
mjr H. Sucharski
przejście na stronę startową:
https://24hdymczyk.pl.tl/